Badania naukowe

Współczesne badania z dziedziny biologii łowieckiej mają zarówno charakter badań podstawowych (wypełniających luki w naszej wiedzy), jak i wymiar aplikacyjny (praktyczne zastosowanie wyników badań. Dotyczą one głównie trzech dziedzin: poznania biologii gatunków łownych i niektórych chronionych, rozpoznania i zapobiegania sytuacjom konfliktowych na styku zwierzyna-człowiek oraz wypracowania praktycznych zasad gospodarowania i ochrony gatunków oraz populacji zwierząt.

Stopień poznania biologii i ekologii gatunków zwierząt występujących w naszym kraju, nawet gatunków powszechnych i mających podstawowe znaczenie łowieckie, jest ciągle niewielki. Brakuje zwłaszcza wyników badań opartych o nowoczesne techniki badawcze, np. telemetrię czy genetykę, gdyż tylko takie techniki pozwalają na wiarygodne poznanie sposobu wykorzystania przestrzeni, aktywności czy przemieszczania się zwierząt oraz oszacowanie liczebności populacji. W ostatnich latach w kilku polskich ośrodkach naukowych rozpoczęto realizację pierwszych takich projektów badawczych dotyczących np. jeleni szlachetnych, dzików, saren i danieli, ale potrzeby w tym zakresie są bardzo duże.

Badania dotyczące konfliktów z działalnością gospodarczą człowieka początkowo dotyczyły zwierzyny płowej oraz gospodarki leśnej oraz dzików i rolnictwa. Obecnie obejmują one także konflikty z gatunkami chronionymi: bobrem, wilkiem, niedźwiedziem i żubrem. Naukowcy usiłują rozpoznać skalę i przyczyny problemu oraz proponują metody zmniejszenia skali szkód. Bardzo istotną dziedziną badań łowieckich jest wypracowanie zasad gospodarowania populacjami zwierząt. Na podstawie wyników badań naukowych proponuje się konkretne działania (np. dotyczące prawodawstwa, zagospodarowania biotopów, skali pozyskania), które mają na celu bardziej efektywne gospodarowanie zasobami populacji zwierząt. Tutaj, niewątpliwie, jednym z największych wyzwań jest ciągle nierozwiązany problem wiarygodnych i standardowych metod oceny liczebności różnych gatunków zwierząt łownych.

Badania łowieckie powinny być traktowane jako nieodzowny element współczesnego łowiectwa, gdyż bez wyników które naukowcy poprzez te badania uzyskują, niemożliwe jest efektywne gospodarowanie łowieckie.

Instytucje naukowe prowadzące badania z zakresu łowiectwa i ochrony środowiska, z którymi współpracuje Zarząd Okręgowy PZŁ w Krakowie

Uniwersytet Rolniczy im. Hugo Kołłąntaja w Krakowie, Katedrą Dziedzictwa Przyrodniczo-Kulturowego, Ekologii Zwierząt i Łowiectwa

al. 29 Listopada 46, 31-425 Kraków

Badania prowadzone przez pracowników Katedry dotyczą biologii i ekologii kręgowców ze szczególnym uwzględnieniem ssaków łownych i chronionych. Prace badawcze realizowane są głównie w polskich Karpatach, w obrębie krakowskiej aglomeracji miejskiej, w polskich parkach narodowych, a także na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ.

Główne kierunki badawcze to:

  1. Dynamika liczebności oraz struktura przestrzenna średnich i dużych ssaków w polskim regionie
    karpackim.
  2. Ocena zagęszczenia oraz liczebności dużych ssaków łownych i chronionych – weryfikacja metod dotychczas stosowanych oraz opracowanie nowych.
  3. Monitorowanie procesu zasiedlania regionu karpackiego przez zwierzęta łowne i chronione oraz badanie ich preferencji siedliskowych i pokarmowych.
  4. Badanie procesu zasiedlania terenów zurbanizowanych przez zwierzęta łowne (lis, dzik) w aglomeracji krakowskiej.
  5. Określenie jakości osobniczej dużych ssaków roślinożernych (jeleń, sarna) występujących na terenie Małopolski.
  6. Określenie akumulacji metali ciężkich w narządach miąższowych zwierząt łownych (sarna, lis, zając) w ramach biomonitoringu regionu karpackiego.
  7. Ocena szkód gospodarczych wyrządzonych przez gatunki łowne. Określenie rozmiaru i wpływu uszkodzeń powodowanych przez ssaki roślinożerne na rozwój lasotwórczych gatunków drzew w drzewostanach górskich.

Uniwersytet Rolniczy im. Hugo Kołłąntaja, Zakład Gospodarowania Zwierzętami Gospodarskimi i Wolno Żyjącymi

al. 29 Listopada 46, 31-425 Kraków

Uniwersytet Rolniczy im. Hugo Kołłąntaja, Katedra Zootechniki

al. Mickiewicza 24-28, 30-059 Kraków

Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk

ul. Mickiewicza 33, 31-120 Kraków

Prowadzone są tutaj badania naukowe przede wszystkim nad gatunkami chronionymi, które jednak wciąż są w zakresie zainteresowania łowiectwa, jak wilk, ryś, niedźwiedź. Głównymi celami badań jest poznanie biologii i ekologii tych gatunków, a zwłaszcza wymagań przestrzennych, oddziaływania na populacje ofiar oraz minimalizowanie sytuacji konfliktowych. Łowne ssaki kopytne także są zakresie zainteresowań badawczych Instytutu: prowadzone tutaj są pierwsze w Polsce badania radiotelemetryczne nad ekologią jeleni w warunkach górskich oraz ekologią dzików w górach i na terenach zurbanizowanych. Stosownie są najnowocześniejsze metody badawcze, łącznie z telemetrią satelitarną, technikami genetycznymi oraz GIS. Bardzo ważnym obszarem badań są także gatunki obce, włączając w to gatunki wykorzystywane łowiecko: daniel, muflon, jeleń sika, norka amerykańska, jenot, szop pracz. Główne kierunki prac dotyczą monitoringu tempa zasiedlania naszego kraju przez gatunki obce, wpływu tych gatunków na rodzimą różnorodność biologiczną oraz wypracowania sposobów ograniczania negatywnych skutków ich obecności. Instytut utrzymuje centralną bazę danych, jedyną taką w Polsce, dotyczącą gatunków obcych, która jest powszechnie dostępna poprzez Internet. Instytut prowadzi również szeroko zakrojone prace dotyczące Natury 2000, od planowania nowych obszarów do systemu monitoringu całej sieci obszarów w naszym kraju. Dla łowiectwa istotny jest aspekt planowania działań ochronnych na obszarach Natura 2000, które powinny uwzględniać obecność tam myśliwych i ich zaangażowanie w konkretne działania ochronne.

Zespół Ochrony Przyrody, Badań Łowieckich i Edukacji Środowiskowej,

Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego

ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków

Badania naukowe z dziedziny biologii łowieckiej prowadzone tutaj dotyczą w dużej części zjawiska synantropizacji zwierząt. Badaniami objęto dotychczas kunę domową, dzika i niedźwiedzia. Rozpoznawane są, głównie poprzez telemetryczne znakowanie osobników, wymagania przestrzenne tych zwierząt, szlaki przemieszczania się, aktywność i miejsca o największym natężeniu konfliktów z człowiekiem. Szczególne miejsce w tych badaniach zajmuje dzik, który bytuje już w Polsce w kilkudziesięciu miastach i stanowi jeden z największych problemów gospodarowania zwierzyną. Bardzo ważne dla łowiectwa są badania nad drapieżnikami udomowionymi, kotami i psami, zwłaszcza w aspekcie ich wpływu na populacje mniejszych gatunków łownych (zająca, kuropatwy, sarny). Wyniki tych badań powinny mieć istotne znaczenie dla wypracowania rozwiązań prawnych dotyczących wałęsających się psów i kotów. W tej dziedzinie zainteresowań badawczych znajdują się także prace nad poziomem wiedzy myśliwych o ssakach drapieżnych oraz ich postrzeganiu i akceptacji przez różne grupy społeczne. Trzecia grupa badań dotyczy gatunków obecnie chronionych, których jednak status i sposób nimi gospodarowania są cały czas dyskutowane za względu na szkody gospodarcze, które wyrządzają. Gatunki te to bóbr i wydra, a badania ich dotyczące mają na celu określenie ich występowania, liczebności, szkód gospodarczych oraz sposobów zmniejszania konfliktów z człowiekiem.

Stacja Badawcza Polskiego Związku Łowieckiego

ul. Sokolnicza 12, 64 020 Czempiń Stacja Badawcza PZŁ

Stacja Badawcza PZŁ w Czempiniu powstała w roku 1958. Jest to jedyna w Polsce i nieliczna w Europie placvówka naukowa związana i utrzymywana przerz myśliwych. Jej podstawowym celem działania jest prowadzenie badań nad populacjami zwierząt łownych i wprowadzanie ich wyników do gospodarki łowieckiej. Adres: Stacja Badawcza PZŁ ul. Sokolnicza 12 64-020 Czempiń tel. 61 282 65 63 E-mail: sb.czempin@pzxlow.pl