Gospodarka łowiecka

Prowadzenie gospodarki łowieckiej, w tym ochrona zwierzyny i środowiska jej bytowania należy do najważniejszych zadań jakie stoją przed Polskim Związkiem Łowieckim oraz myśliwymi. Obowiązek ten wynika z ustawy „Prawo łowieckie”. Zadania w tym zakresie realizowane są przez koła łowieckie zrzeszone w Polskim Związku Łowieckim oraz ośrodki hodowli zwierzyny zarządzane przez Polski Związek Łowiecki oraz PGL Lasy Państwowe. Gospodarka łowiecka prowadzona jest na terenie obwodów łowieckich. W Polsce istnieje 2521 kół łowieckich, które gospodarują na 4751 obwodach. W Krakowskim Okręgu PZŁ zarejestrowanych jest 70 kół gospodarujących na 60 obwodach łowieckich. Zarząd Okręgowy PZŁ w Krakowie zarządza OHZ-tem "Zator" położonym na terenie Bielskiego Okręgu PZŁ. Ponadto na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ istnieją dwa ośrodki hodowli zwierzyny zarządzane przez PGL Lasy Państwowe: OHZ "Dulowa" w Nadleśnictwie Chrzanów i OHZ "Niepołomice" w Nadleśnictwie Niepołomice.

Kłusownictwo i szkodnictwo łowieckie

Informacje dotyczące kłusownictwa i szkodnictwa łowieckiego z terenu Krakowskiego Okręgu PZŁ w roku 2010.

I. Kłusownictwo:

  1. Liczba zebranych wnyków - 4847 szt.

  2. Liczba zebranych pułapek metalowych - 39 szt.

  3. Liczba zebranych innych - 59 szt.

II. Zwierzyna znaleziona w urządzeniach kłusowniczych:

  1. Jelenie - 8 osobników

  2. Daniele - 2 osobniki

  3. Dziki - 10 osobników

  4. Sarny - 118 osobników

  5. Zające - 152 osobniki

  6. Lisy - 47 osobników

  7. Borsuki - 13 osobników

  8. Piżmaki - 13 osobników

  9. Bażanty - 318 osobników

  10. Kuropatwy - 61 osobników

  11. Inne gatunki - 16 osobników

III. Kłusownictwo z bronią (sprawca nieznany) - 60 przypadków

IV. Liczba ujętych kłusowników z bronią - 3 przypadki

V. Liczba spraw o kłusownictwo przekazanych organom ścigania - 10 przypadków

VI. Liczba kłusujących chartów (lub ich mieszańców) - 32 przypadki

VII. Liczba zdziczałych, bezpańskich psów w obwodzie - 654 przypadków

VIII. Liczba psów puszczanych samopas przez miejscową ludność - 2124 przypadków

IX. Stwierdzone przypadki pogryzień ludzi przez psy - 17 przypadków

X. Liczba kłusujących kotów w obwodzie - 2091 przypadków

XI. Liczba zwierząt zagryzionych przez psy:

  1. Daniele - 1 osobnik

  2. Sarny - 203 osobniki

  3. Dziki - 2 osobniki

  4. Zające - 375 osobników

  5. Pozostałe - 236 osobników

Gospodarka łowiecka

Gospodarowanie zwierzyną na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ - uwagi praktyczne dotyczące gospodarki zwierzyną

Łoś (Alces alces) (fot.)

Gatunek ten od roku 2001 objęty jest moratorium na jego odstrzał. Występuje sporadycznie na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ. Głównie występowanie jego odnotowywane jest w Puszczy Dulowskiej

Jeleń szlachetny (Cervus elaphus) (fot.)

Od paru lat utrzymuje się tendencja do zawyżania stanów liczbowych jeleni podczas inwentaryzacji. Szczególnie wyraźnie widać to przy niskiej jego liczebności. Wyższe stany wykazywane „na papierze” nie przyczyniają się do wzrostu pozyskania jeleni. Bezcelowym jest więc zatwierdzanie takich planów, kiedy z góry wiadomo, że będą one wykonane w 30 - 60% (w skali kraju realizacja planu odstrzału jeleni wyniosi ok. 85%. Kolejnym błędem przy planowaniu pozyskania jeleni jest częste nie uwzględnianie właściwej struktury ich pozyskania. Powszechnie przy małych liczbach - np. na trzy jelenie planowane do odstrzału prawie zawsze dwa z nich to byki.

Daniel (Dama dama) (fot.)

W ostatnich latach na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ odnotowano w kilku obwodach łowieckich występowanie tego gatunku zwierzyny na skutek ucieczki osobników z miesjscowych hodowli zagrodowych. Takie „mikropopulacje” są wspierane przez poszczególne koła. Sprawia to, że w niedługim czasie można oczekiwać wzrostu liczebnego tego gatunku zwierzyny, a nawet jego użytkowania łowieckiego. Z taką sytuacją można się już spotkać w kilku obwodach powiatu chrzanowskiego, gdzie zasiedlanie łowisk tym gatunkiem miało miejsce w przeszłości.

Sarna (Capreolus capreolus) (fot.)

Podobnie jak w przypadku jelenia tak i u sarny w ostatnich latach istnieje tendencja wykazywania wyższych stanów niż możliwości pozyskania tego gatunku zwierzyny. Można by przypuszczać, iż w niektórych przypadkach może dochodzić do narzucania kołom wielkości planowanego pozyskania, ale wykonanie takich planów przekracza ich możliwości wynikające z faktycznych stanów liczbowych populacji.

Dzik (Sus scrofa) (fot.)

Od 7 lat sukcesywnie wzrasta liczebność dzików na terenie Krakowskiego Okręgu PZŁ. Występuje on i to często licznie na terenie obwodów, gdzie była dotyczczaas rzadko spotykany lub nie występował w ogóle. Przyczynę tego upatruje się we wzroście plenności dzików wskutek krzyżowania się osobników żyjących na wolności z świniodzikami, które uchekły z hodowli zagrodowych. Zdarzają się też przypadki krzyżowania się naszych dzików ze świniami wietnamskimi, co jest bardzo niepożadanym zjawiskiem.

Zwierzyna drobna

Generalną zasadą przy planowaniu wysokości odstrzałów przy zwierzynie drobnej jest to, że nie może ona przekraczać 30% wiosennego stanu populacji. Nie dotyczy to jednak drapieżników (lisa, kun, jenota i szopa pracza) dla których wysokość pozyskania planuje się powyżej 100% stanów wykazywanych na 15.03 każdego roku.

  • Zając (Lepus europaeus) - Przyjęty do tej pory przyrost zrealizowany u zajęcy zakładał dwa młode od statystycznej samicy. Badania nad rozkładem wiekowym strzelanych zajęcy w ostatnich dwu sezonach wykazują jednak niepokojące zjawisko - l młody przypada na l starego, co zapewnia jedynie prostą reprodukcję i nie wróży nic dobrego dla populacji.
  • Bażant (Phasianus ssp.) - Aktualnie stwierdzony podczas moitoringu stosunek płci w populacjach bażant wynosi l : 2.5 na korzyść kur. Jest to ważny wskaźnik przy planowaniu przyrostu; gdyż przyjmuje się 2.5 odchowanych młodych od statystycznej kury. Wysokość odstrzału przyjmuje się na około 30% wiosennego stanu liczbowego populacji lub na około 50% jesiennego stanu kogutów.
  • Kuropatwa (Perdix perdix) - W ostatnich pięciu latach spadł znacznie potencjał rozrodczy populacji kuropatw. Stwierdzono, iż średnio tylko 30% par wyprowadza młode, wśród których śmiertelność dochodzi do 80%. Przyjmowany dotychczas przyrost zrealizowany w wysokości 2,3 młodych od l statystycznego osobnika w wiosennej populacji wydaje się być obecnie nieaktualny. Bliższym rzeczywistości jest podobnie jak w przypadku zajęcy reprodukcja prosta - l młody na l starego.

Kaczki łowne

  • Krzyżówka (Anas platyrhynchos) (fot.)
  • Czernica (Aythya fuligula) (fot.)
  • Głowienka (Aythya ferma) (fot.)
  • Cyraneczka (Anas crecca) (fot.)

Kaczki chronione

  • Płaskonos (Anas clypeata) (fot.)
  • Rożeniec (Anas acuta) (fot.)
  • Cyranka (Anas querquedula) (fot.)
  • Edredon (Somateria mollissima) (fot.)
  • Gągoł (Bucephala clangula) (fot.)

Gęsi łowne

  • Gęgawa (Anser anser) (fot.)
  • Zbożowa (Anser fabalis) (fot.)
  • Białoczelna (Anser albifrons) (fot.)

Gęsi chronione

  • Bernikla (Branta canadensis) (fot.)

Drapieżniki

  • Lis (Vulpes vulpes) (fot.)
  • Jenot (Nyctereutes procyonoides) (fot.)
  • Kuny (Martes martes) (fot.)
  • Tchórz (Mustela putorius) (fot.)
  • Szop pracz (Procyon lotor) (fot.)
  • Norka amerykańska (Mustela Vison) (fot.)

Bażant (Phasianus ssp.) (fot.)

Zasady gospodarowania populacją

  1. Ocenianie liczebności wiosennej. Przy prowadzeniu pozyskania inwentaryzacja przed sezonem polowań (sierpniowa).
Wyniki inwentaryzacji sierpniowejPlanowane pozyskanie
poniżej 55% kur wodzi młode, przy liczebności stadka poniżej 5 ograniczyć rozmiar pozyskania
około 60% kur wodzi młode, przy liczebności stadka powyżej 6 realizować plan pozyskania
powyżej 65% kur wodzi młode, przy liczebności stadka powyżej 7 można zwiększyć plan pozyskania

ustalenie rozmiaru pozyskania stan jesienny = 2 x stan wiosenny

Zagęszczenie bażantów os./100haRozmiar pozyskania
poniżej 5 os. do 15% stanu jesiennego
5 - 10 os. do 20% stanu jesiennego
pow. 10 os. do 30% stanu jesiennego

Przykład:

Powierzchnia polna obwodu - 4200 ha
Stan na 15 marca b.r. - 450 bażantów
Przewidywany stan jesienny — 2 x 450 = 900 osobników
Zagęszczenie - 900/4200 ha x 100 = 21,4 os./l00ha
Planowane pozyskanie 900 x 30% = 270 osobników

Kuropatwa (Perdix perdix) (fot.)

Zasady gospodarowania populacją

  1. Ocenianie liczebności wiosennej. Przy prowadzeniu pozyskania inwentaryzacja przed sezonem polowań (sierpniowa).
  2. Nie planować pozyskania przy zagęszczeniach wiosennych mniejszych niż 5 osobników/l00 ha tj. 2-3 pary/100 ha

ustalenie rozmiaru pozyskania stan jesienny = 2,3 x stan wiosenny

Zagęszczenie kuropatw os./100haRozmiar pozyskania
powyżej 30 - 40 os. ok. 30% stanu jesiennego
ok. 15 - 20 os. do 20% stanu jesiennego
ok. 10 os. do 5% stanu jesiennego
poniżej 10 os. wstrzymać polowania

Przykład:

Powierzchnia polna obwodu - 3200 ha
Stan na 15 marca b.r. - 300 kuropatw
Przewidywany stan jesienny - 2,3 x 300 = 690 osobników
Zagęszczenie - 690/3200 ha x 100 = 21,6 os./l00ha
Planowane pozyskanie 690 x 20% = 138 osobników

Zając szarak (Lepus europaeus) (fot.)

Zasady gospodarowania populacją

  1. corocznie dokonywać jesiennych (X/XI) i wiosennych (II/III) ocen liczebności;
  2. podział obwodu na dwie części A i B;
  3. eksploatacja na wydzielonych częściach co 2 lata;
  4. jednorazowe opolowanie terenu „automatycznie" dostosowuje wielkość pozyskania do aktualnych stanów liczebnych;
  5. kontrola struktury pozyskania,
  6. ustalenie rozmiaru pozyskania stan jesienny = 1,5 (max 2,0) x stan wiosenny
Zagęszczenie zajęcy os./100haRozmiar pozyskania
Dobre powyżej 20 os. 15 - 20% stanu jesiennego
Średnie 10 – 20 os. 10 - 15% stanu jesiennego
Słabe 5- 10 os. 5-10% stanu jesiennego
Bardzo słabe poniżej 5 os. wstrzymać polowania - odstrzał okazjonalny

Przykład:

Powierzchnia polna obwodu - 3500 ha
Stan na 15 marca b.r. - 380 zajęcy
Przewidywany stan jesienny - 1,5 x 380 = 570 osobników
Zagęszczenie - 570/3500 ha x 100 = 16,3 os./l00 ha (zag. średnie)
Planowane pozyskanie 570 x (10 do 15%) = 57 do 85 osobników

Pliki do pobrania